Adres IP
Adres IP (ang. Internet Protocol address) to numeryczny identyfikator, który wskazuje urządzenie lub interfejs sieciowy w sieci korzystającej z protokołu IP. Dzięki niemu dane trafiają do właściwego odbiorcy w internecie i w sieciach lokalnych. Istnieją dwie wersje protokołu: IPv4 z adresami 32-bitowymi oraz IPv6 z adresami 128-bitowymi. Pulę adresów rozdziela organizacja IANA za pośrednictwem pięciu regionalnych rejestrów internetowych. W Unii Europejskiej adres IP może stanowić dane osobowe.
Jak zbudowany jest adres IP?
Adres IP to liczba binarna o stałej długości: 32 bity w IPv4 i 128 bitów w IPv6. Obie wersje różnią się zapisem, pojemnością i rokiem standaryzacji.
| Cecha | IPv4 | IPv6 |
|---|---|---|
| Długość adresu | 32 bity | 128 bitów |
| Liczba adresów | 2³², ok. 4,3 mld | 2¹²⁸ |
| Zapis | cztery liczby dziesiętne 0–255 oddzielone kropkami | osiem grup szesnastkowych oddzielonych dwukropkami |
| Przykład | 192.168.1.10 | 2001:db8::1 |
| Adres pętli zwrotnej | 127.0.0.1 | ::1 |
| Specyfikacja | RFC 791 (1981) | RFC 8200 (2017) |
Adres dzieli się na część sieciową i część identyfikującą urządzenie. Granicę między nimi określa prefiks, zapisywany po ukośniku, np. 192.168.1.0/24. Taki zapis nazywa się notacją CIDR.
IPv6 opracowano głównie z powodu wyczerpywania się adresów IPv4. W zapisie IPv6 można pomijać zera wiodące, a jeden ciąg grup zerowych zastąpić podwójnym dwukropkiem.
Obie wersje działają dziś równolegle. Według danych Google opisanych przez Internet Society odsetek użytkowników łączących się z Google przez IPv6 przekroczył 50% po raz pierwszy 28 marca 2026 roku. Wyniósł wtedy 50,10%.
Jakie są rodzaje adresów IP?
Adresy IP dzieli się według zasięgu na publiczne i prywatne oraz według sposobu przydziału na statyczne i dynamiczne. Podziały te się krzyżują.
| Rodzaj | Charakterystyka |
|---|---|
| Publiczny | unikalny w całym internecie, przydzielany przez dostawcę usług |
| Prywatny | używany tylko w sieci lokalnej, niewidoczny bezpośrednio w internecie |
| Statyczny | przypisany na stałe do urządzenia lub łącza |
| Dynamiczny | przydzielany na pewien czas, np. przez serwer DHCP, i może się zmieniać |
Pule adresów prywatnych IPv4 określa dokument RFC 1918 z 1996 roku. Są to zakresy 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 i 192.168.0.0/16. Te same adresy prywatne mogą działać jednocześnie w milionach sieci domowych i firmowych.
Urządzenia z adresami prywatnymi łączą się z internetem przez translację adresów, czyli NAT. Router zamienia adres prywatny na swój adres publiczny. W efekcie wiele urządzeń korzysta z jednego adresu publicznego, co spowolniło wyczerpywanie się puli IPv4.
Kto przydziela adresy IP?
Adresy IP przydziela hierarchicznie organizacja IANA, która przekazuje duże bloki regionalnym rejestrom internetowym (RIR). Rejestry rozdzielają adresy lokalnym rejestrom, głównie dostawcom internetu, a ci swoim klientom.
Na świecie działa pięć rejestrów regionalnych:
- AFRINIC: Afryka,
- APNIC: Azja i Pacyfik,
- ARIN: Ameryka Północna,
- LACNIC: Ameryka Łacińska i Karaiby,
- RIPE NCC: Europa, Bliski Wschód i część Azji Środkowej.
Pula IPv4 wyczerpuje się stopniowo. RIPE NCC, który obsługuje m.in. Polskę, ogłosił 25 listopada 2019 roku przydział ostatniego bloku /22. Od tamtej pory rozdziela tylko adresy odzyskane, np. od zlikwidowanych firm.
Odzyskane adresy trafiają do listy oczekujących. Według RIPE NCC mogą się na nią zapisać tylko lokalne rejestry, które nigdy nie otrzymały adresów IPv4. Każdy może dostać jeden blok /24, czyli 256 adresów. RIPE NCC wezwał przy tym do szerokiego wdrażania IPv6.
Czy adres IP to dane osobowe?
W Unii Europejskiej adres IP może być daną osobową, także gdy jest dynamiczny. Rozstrzygnął to Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 19 października 2016 roku w sprawie C-582/14 Breyer przeciwko Niemcom.
Sprawa dotyczyła przechowywania adresów IP użytkowników przez niemieckie serwisy federalne. Trybunał uznał, że dynamiczny adres IP jest daną osobową dla operatora strony, jeśli ma on środki prawne do identyfikacji użytkownika. Chodzi o informacje, które posiada dostawca dostępu do internetu.
Wyrok zapadł na gruncie dyrektywy 95/46/WE, którą w 2018 roku zastąpiło RODO. Trybunał orzekł też, że operator strony może mieć uzasadniony interes w przetwarzaniu adresów IP, np. w celu ochrony przed atakami.
Najczęściej zadawane pytania
Q.Czym różni się adres IPv4 od IPv6?
Adres IPv4 ma 32 bity i zapisuje się go jako cztery liczby dziesiętne, np. 192.168.1.10. Adres IPv6 ma 128 bitów i zapisuje się go w ośmiu grupach szesnastkowych. IPv4 daje około 4,3 mld adresów, a IPv6 2¹²⁸. IPv6 powstał głównie z powodu wyczerpywania się puli IPv4.
Q.Czym jest adres IP 192.168.1.1?
To adres z prywatnej puli IPv4 192.168.0.0/16, określonej w dokumencie RFC 1918. Adresy z tej puli działają tylko w sieciach lokalnych i nie są widoczne bezpośrednio w internecie. Adres 192.168.1.1 jest często przypisany do routera domowego. Ten sam adres może działać jednocześnie w wielu różnych sieciach.
Q.Czy adres IP się zmienia?
Adres dynamiczny może się zmieniać, a adres statyczny pozostaje stały. Adres dynamiczny przydziela się na określony czas, zwykle przez serwer DHCP u dostawcy internetu lub w routerze. Po tym czasie urządzenie może otrzymać inny adres. Adres statyczny przypisuje się na stałe, najczęściej serwerom i firmowym łączom.
Q.Czy po adresie IP można zidentyfikować osobę?
Sam adres IP nie wskazuje osoby, ale może do niej prowadzić. Dostawca internetu wie, któremu klientowi przydzielił adres w danym czasie. Dlatego Trybunał Sprawiedliwości UE uznał w 2016 roku, że dynamiczny adres IP może być daną osobową. Warunkiem jest dostęp do prawnych środków identyfikacji użytkownika.
Porozmawiajmy o Twoim wzroście
Wyślij brief lub zostaw kontakt. Odpowiemy w 24h.
Wyceń projekt