Cross-selling
Cross-selling (sprzedaż krzyżowa) to oferowanie klientowi produktów lub usług uzupełniających to, co już kupuje albo kupił. Przykładem jest propozycja etui do kupowanego telefonu. Celem jest wyższa wartość zamówienia i lepsze dopasowanie oferty do potrzeb klienta. W e-commerce cross-selling działa najczęściej przez rekomendacje typu „Często kupowane razem”. W usługach finansowych i ubezpieczeniach sprzedaż krzyżową regulują przepisy Unii Europejskiej.
Czym jest cross-selling?
Cross-selling to technika sprzedaży, w której klient dostaje propozycję produktu powiązanego z jego zakupem. Słownik Merriam-Webster definiuje „cross-sell” jako sprzedaż lub promowanie innego albo powiązanego produktu lub usługi obecnemu klientowi. Propozycja może paść przed zakupem, w koszyku albo po zakupie.
| Cecha | Opis |
|---|---|
| Polska nazwa | sprzedaż krzyżowa |
| Rodzaj | technika sprzedaży i marketingu |
| Do kogo | do klienta, który kupuje albo już kupił |
| Co się proponuje | produkt lub usługę uzupełniającą |
| Cel | wyższa wartość zamówienia i klienta |
| Pokrewne pojęcia | upselling, sprzedaż łączona, sprzedaż wiązana |
| Regulacje w UE | MiFID II (usługi inwestycyjne), dyrektywa IDD (ubezpieczenia) |
Cross-selling opiera się na zależnościach między produktami. Do aparatu fotograficznego pasuje karta pamięci, do kredytu hipotecznego ubezpieczenie nieruchomości, a do kursu online konsultacja z trenerem. Im lepiej propozycja odpowiada na potrzebę klienta, tym większa szansa na dodatkowy zakup.
Czym różni się cross-selling od upsellingu?
Cross-selling proponuje produkt dodatkowy, a upselling droższy lub lepszy wariant tego samego produktu. Obie techniki podnoszą wartość zamówienia, ale robią to inaczej.
| Cecha | Cross-selling | Upselling |
|---|---|---|
| Co proponuje | produkt uzupełniający | wyższy wariant tego samego produktu |
| Przykład przy laptopie | torba i mysz | model z większą pamięcią |
| Liczba produktów w zamówieniu | rośnie | zwykle ta sama |
| Typowe miejsce w sklepie | karta produktu, koszyk, e-mail po zakupie | karta produktu, porównanie wariantów |
Cross-selling należy też odróżnić od sprzedaży pakietowej. Wytyczne ESMA rozróżniają dwa rodzaje pakietów. W sprzedaży łączonej każdy składnik pakietu można kupić osobno. W sprzedaży wiązanej co najmniej jeden składnik nie jest dostępny oddzielnie.

Jak działa cross-selling w e-commerce?
Sklepy internetowe proponują produkty uzupełniające w kilku miejscach ścieżki zakupowej. Shopify wymienia w swoim poradniku m.in. sekcje „Często kupowane razem”, rekomendacje w koszyku i dodatki przy finalizacji zamówienia.
| Miejsce | Przykład propozycji |
|---|---|
| Karta produktu | sekcja „Często kupowane razem” lub „Pasuje do” |
| Koszyk | akcesoria do produktów w koszyku |
| Finalizacja zamówienia | tani dodatek jednym kliknięciem, np. gwarancja |
| Po zakupie | e-mail z produktami do kupionego towaru |
| Reklama | kampania remarketingowa z akcesoriami dla kupujących |
Propozycje dobiera się ręcznie albo automatycznie. Systemy rekomendacji analizują historie zakupów i wskazują produkty często kupowane razem. Według raportu McKinsey z 2013 roku 35% zakupów w Amazonie pochodziło z rekomendacji produktowych opartych na algorytmach.
Cross-selling jest jednym z narzędzi CRO (Conversion Rate Optimization), gdy celem jest wyższa wartość koszyka.
Jak mierzyć skuteczność cross-sellingu?
Skuteczność cross-sellingu mierzy się zmianą wartości i liczby produktów w zamówieniu. Porównuje się zamówienia z dodatkowym produktem i bez niego albo grupę testową z kontrolną w teście A/B.
| Wskaźnik | Co pokazuje |
|---|---|
| Średnia wartość zamówienia (AOV) | przychód podzielony przez liczbę zamówień |
| Liczba produktów w zamówieniu | czy klienci kupują więcej pozycji |
| Odsetek zamówień z dodatkiem | jak często klienci przyjmują propozycję |
| Przychód z rekomendacji | jaką część sprzedaży dają propozycje |
| ROI (return on investment) | czy zysk z dodatkowej sprzedaży przewyższa koszt działań |
W sklepach z analityką e-commerce dane o zamówieniach i produktach zbiera się zwykle w Google Analytics 4. Rekomendacje warto oznaczyć osobno, np. nazwą listy produktów, żeby odróżnić ich sprzedaż od zwykłych zakupów.
Jak przepisy regulują sprzedaż krzyżową?
Przy sprzedaży konsumenckiej w UE dodatkowa płatność wymaga wyraźnej zgody klienta. Dyrektywa 2011/83/UE o prawach konsumentów (art. 22) daje konsumentowi prawo do zwrotu płatności naliczonej przez domyślnie zaznaczoną opcję. Dlatego dodatek w koszyku nie może być wstępnie zaznaczony. W usługach inwestycyjnych i ubezpieczeniach obowiązują dodatkowe przepisy o sprzedaży krzyżowej.
Dyrektywa MiFID II definiuje praktykę sprzedaży krzyżowej jako oferowanie usługi inwestycyjnej razem z inną usługą lub produktem, w pakiecie lub jako warunek umowy. Szczegóły opisują wytyczne ESMA dotyczące praktyk sprzedaży krzyżowej, stosowane od 3 stycznia 2018 roku.
Dyrektywa IDD w sprawie dystrybucji ubezpieczeń poświęca sprzedaży krzyżowej art. 24. Gdy ubezpieczenie jest oferowane z innym produktem, dystrybutor informuje klienta, czy składniki można kupić osobno. Podaje też osobne zestawienie kosztów i opłat dla każdego składnika.
| Akt | Czego dotyczy |
|---|---|
| MiFID II, art. 4 ust. 1 pkt 42 | definicja praktyki sprzedaży krzyżowej przy usługach inwestycyjnych |
| Wytyczne ESMA 2016/574 | sprzedaż łączona i wiązana usług inwestycyjnych, stosowane od 3.01.2018 |
| Dyrektywa IDD 2016/97, art. 24 | informacja o możliwości osobnego zakupu i kosztach składników pakietu z ubezpieczeniem |
W Polsce dyrektywę IDD wdrożyła ustawa z 15 grudnia 2017 roku o dystrybucji ubezpieczeń.
Źródła
- Definicję hasła „cross-sell” podaje słownik Merriam-Webster.
- Miejsca proponowania produktów w sklepie opisuje poradnik Shopify o cross-sellingu.
- Dane o Amazonie pochodzą z artykułu McKinsey „How retailers can keep up with consumers” z 2013 roku.
- Zasady prawne opisują wytyczne ESMA 2016/574, dyrektywa IDD 2016/97 i dyrektywa 2011/83/UE w serwisie EUR-Lex.
Najczęściej zadawane pytania
Q.Jaki jest przykład cross-sellingu?
Typowy przykład to propozycja etui i ładowarki przy zakupie telefonu. W sklepie internetowym pojawia się ona zwykle w sekcji „Często kupowane razem” albo w koszyku. W bankowości przykładem jest oferta ubezpieczenia do kredytu. W usługach cyfrowych takim dodatkiem bywa wdrożenie lub szkolenie do kupionego oprogramowania.
Q.Czy cross-selling i upselling można łączyć?
Tak, sklepy często stosują obie techniki na jednej ścieżce zakupowej. Na karcie produktu klient widzi droższy wariant, czyli upselling. W koszyku dostaje propozycję akcesoriów, czyli cross-selling. Obie techniki podnoszą wartość zamówienia, ale każda wymaga osobnego pomiaru skuteczności.
Q.Czy w koszyku można domyślnie zaznaczyć dodatkowy produkt?
Nie, jeśli wiąże się to z dodatkową opłatą dla konsumenta. Dyrektywa 2011/83/UE o prawach konsumentów wymaga wyraźnej zgody na każdą dodatkową płatność. Jeśli sklep założył zgodę przez domyślnie zaznaczoną opcję, konsument ma prawo do zwrotu tej płatności. Propozycja musi więc być wyborem klienta.
Q.Czym różni się sprzedaż łączona od sprzedaży wiązanej?
W sprzedaży łączonej każdy składnik pakietu można kupić osobno. W sprzedaży wiązanej co najmniej jeden składnik nie jest dostępny oddzielnie. Takie rozróżnienie stosują wytyczne ESMA dotyczące sprzedaży krzyżowej usług inwestycyjnych. Klasyczny cross-selling w sklepie internetowym to zwykle propozycja produktu, który klient może kupić osobno.
Porozmawiajmy o Twoim wzroście
Wyślij brief lub zostaw kontakt. Odpowiemy w 24h.
Wyceń projekt